
شروع به نام خدای بیحد مهربان و بینهایت رحیم
ما آن را در شب قدر نازل کردیم. و تو چه فهمیدی که شب قدر چیست. شب قدر از هزار ماه بهتر است. فرشتگان و روح در آن به دستور پروردگارشان بر هر کار فرود میآیند.امان است، آن شب تا طلوع صبح است.
خلاصهی تفسیر
بدون شک ما قرآن را در شب قدر فرود آوردیم (تحقیق نزول قرآن در شب قدر، در سورهی دخان آمده است) و (جهت تشویق بیشتر فرمود) شما چه میدانید که شب قدر چه چیزی است؟ (پاسخ در آینده میآید که) شب قدر از هزار ماه بهتر است (ثواب عبادتگزاری در هزار ماه چه قدر میباشد، ثواب عبادت در شب قدر بیشتر از آن است[۱]، و آن چنان شبی است که در آن شب فرشتگان و روح القدس (جبرئیل علیه السلام) به دستور پروردگارشان با هر امر خیر (به سوی زمین) فرود میآیند (و آن شب از اوّل تا آخر) سلام است (چنان که در حدیث بیهقی از حضرت انس مرفوعاً روایت شده است که حضرت جبرئیل علیه السلام، در شب قدر همراه با گروهی از فرشتگان میآید، و هر کسی را که ببینند که در قیام و قعود مشغول است، بر او درود میفرستند، یعنی برای او دعای رحمت میکنند، خازن از ابن الجوزی در این روایت «یسلّمون» را نیز اضافه نمودهاند، یعنی دعای سلامتی میکنند، و حاصل یصلون نیز همین است؛ زیرا رحمت و سلامتی لازم و ملزوم یکدیگر میباشند، همین را قرآن به لفظ «سَلَامٌ» یاد فرمود، و مراد از امر خیر نیز همین است، و نیز در روایات آمده است که توبه در این شب قبول میشود، درهای آسمان باز میگردند، و فرشتگان بر هر مؤمن سلام میگویند[۲]، انجام این امور توسط ملایکه و موجب سلامتی آن، امری است ظاهر، مراد از امر، آن اموری است که در سورهی «دخان» به عنوان امر حکیم و طی شدن آن را در شب قدر ذکر فرمود، و) آن شب قدر (با همین صفت و برکت) تا طلوع فجر میماند (این طور نیست که در قسمتی از این شب برکت باشد و در قسمت دیگر نباشد.)
معارف و مسایل با شأن نزول
ابن ابیحاتم از مجاهد مرسلا روایت نموده است که رسولخدا صلی الله علیه وسلم وضعیت مجاهدی از قوم بنیاسرائیل را ذکر فرمود که او تا هزار ماه پشت سرهم در جهاد مشغول ماند که هیچ گاه شمشیر را به زمین نمیگذاشت. مسلمانان با شنیدن آن در شگفت قرار گرفتند، بر این، سورهی «قدر» نازل گردید، و در این، عبادت یک شب این امّت را بالاتر از عبادت تمام عمر آن مجاهد یعنی هزار ماه قرار داد.
ابن جریر به روایت مجاهد واقعهی دیگری ذکر نموده است که: عابدی در قوم بنیاسرائیل بود که همه شب در عبادت مشغول بود، و به هنگام صبح به جهاد بیرون میرفت و به جهاد مشغول میشد، و بدین شکل او هزار ماه در عبادت به سر برد، بر این، خداوند متعال سورهی «قدر» را نازل فرمود، از این، این نیز معلوم گردید که شب قدر از ویژگیهای امّت محمّدی است[۳] .
ابن کثیر این را قول امام مالک دانسته است و بعضی از شوافع آن را قول جمهور قرار دادهاند، خطابی بر این، ادّعای اجماع را دارد، امّا بعضی از محدّثین در این باره اختلاف نظر دارند[۴] .
برگرفته از تفسیر معارف القرآن/ اثر مولانا مفتی محمد شفیع عثمانی
ترجمهی مولانا سید محمّد یوسف حسین پور
ادامه ی مطلب ...